Korana günleri sonrası insanlar normal hayatlarına dönmeye çalışırken, çeşitli yeniliklere de alışmaya çalışıyorlar. Bunların başında maske ve Türk insanı için oldukça zor olan sosyal mesafe geliyor. Tabi bunlar sağlığımız için uymamız gelen önlemlerden bazıları ve zorunluluklarımız. Birde korona süreci ile gelişen ve bundan sonraki ekonomik bakış açımızı ve ekonomik durumumuzu değiştirecek olan bazı yeniliklerde var. Bunlardan biri evde çalışma yaklaşımına adapte olunması. Bu birçok dinamiği etkileyecek olaydır ve özellikle istihdam üstünde ve bizim gibi inşaat sektörü ile büyüyen ülkelerde, derinden yaralar açar. Hemen açıklayalım…

Pandemi süreci ile başlayan evde çalışma yöntemi ile şirketler, işlerin küçük aksaklıklar dışında gayet iyi bir şekilde ilerlediğini gördüler. Bu durumda ofislerine veya plazalarına ödedikleri kiraları, internet satışı ile satışlarını arttıran kobiler, mağazalara yaptıkları yatırımları, avmlerdeki büyük markalar ise artık bu bakış açısının değiştiğini ve o noktalarda bulunmayı sorgulamaya başladılar. İşte bu değişen paradigma ise insanların satış için artık duvarların yıkıldığı sanal ortamlarda daha az maliyet ile daha çok kazanç edilebileceğini gördükleri için betona ayrılan parayı artık teknolojik altyapıya aktaracak ve küçük miktarda kiralar ile tutulacak depolar ile sevkiyatlar gerçekleşecek ve böylece avm, mağaza, plaza, ofis gibi yerlere ihtiyaç azalacağından inşaat sektöründeki sıkıntılar artarak devam edecek ki unutmayalım konut sayımız da ihtiyacın çok üstünde.

Diğer bir husus da yine bu süreçte insanlar mobil bankacılık ve temassız bankacılığı üst düzeyde kullanırken, nakit parayla olan ilişkisini de minimum düzeye indirdi. Bu sebeptendir ki bankacılık sektöründe ki istihdam çanları da bütün dünyada olumsuz yönde çalmaya başladı.

Tabi 3 ay gibi bir süre hareket etmeyen havayolları şirketleri de oldukça zor durumda. Swissport, İngiltere’ de 4.500 çalışanı, British Airways 12.000 çalışanı, Ryanair 3.000 çalışanı, Easyjet 4.500 çalışanı işten çıkaracağını açıkladı. Rolls-Royce ise daha önce 9.000 çalışanı çıkaracağını açıklamıştı. Yine Amerika, Kanada, Fransa’ da da işten çıkarmalar için açıklamalar peş peşe geliyor.

Ülkemizde şu an kanuni olarak işçi çıkarmak yasak olduğu için durumun gelişimini izleyemiyoruz. Ancak diğer ülkelerdeki gelişmeler bizlere gösteriyor ki, asıl sıkıntıları şirketler, şimdi çekmeye başlıyorlar. Unutulmamalıdır ki piyasalarda istenilen düzeyde (Pandemi öncesi) canlılık olmaz ise borçlarını ödemek veya uzatmak için kullanılan kredilerin ödemesinde büyük sıkıntılar yaşanacaktır.

Küreselleşmiş ve son derece entegre olmuş bir dünyada ülke ve birey bazında bu kadar borçluluk sistemi zorlamaktadır. Bu durum ise yakın zamanda dünyanın farklı noktalarında ekonomik krizleri ardı ardına getirebilir. İngiltere veya Amerika’da bir çalışanın işsiz kalması dünyanın bambaşka bir coğrafyasındaki bir fabrikada ki üretimi üçte bir oranında etkileyebilir.

Bu süreçte iş adamlarımız basiretli ve ihtiyatlı davranmalı, insanlarımız tasarrufa yönelmeli ve devletimiz hibe destekleri ve fabrika yatırımları ile istihdamı korumalıdır. TOGG gibi yerli üretilecek enstrümanların fabrikaları bir an önce faaliyete geçirilip gerekli istihdam sağlanmalı. Faaliyete geçen fabrika sayesinde, yan sanayilerinde buna bağlı olarak çarkları döner. O piyasaya gerekli canlılık gelir.

Aynı durum tarım ve teknoloji alanlarında da sağlanmalı. Görüşmek üzere….