Malatya'da Kayısı Üreticilerine Sonbahar Mücadelesi Uyarısı

Malatya İl Tarım ve Orman Müdürü Osman Akar, kayısı bahçelerinde çil, bakteriyel kanser ve zamklanma hastalıklarına karşı sonbahar mücadelesinin önemine dikkat çekti.

Malatya İl Tarım ve Orman Müdürü Osman Akar, kentin en önemli gelir kaynaklarından olan kayısıda verim ve kalite kayıplarının önlenmesi için üreticilerin hastalıklara karşı zamanında mücadele etmesi gerektiğini bildirdi.

Kayısı ağaçlarında her yıl görülebilen yaprak delen olarak bilinen çil hastalığı ile bakteriyel kanser ve zamklanmaya karşı sonbaharda koruyucu uygulamalar yapılması gerektiğini belirten Akar, kültürel önlemlerle birlikte uygun ilaçlama programının yürütülmesinin önemini vurguladı.

Çil Hastalığı Verim Kaybına Yol Açıyor

Çil hastalığının yaprak, meyve ve genç dallarda zarara neden olduğunu aktaran Akar, yapraklarda oluşan lekelerin zamanla dökülerek delikli bir görünüm meydana getirdiğini kaydetti. Hastalığın meyvelerde lekelenmeye, tomurcuklarda ölüme ve genç sürgünlerde zamklı kanser yaralarına neden olabildiğini belirten Akar, verim kaybının yüzde 20 ile 60 arasında değişebildiğini ifade etti.

Bakteriyel kanser ve zamklanmanın da yapraklarda lekelenme ve delinmelere, sürgünlerde ise doku ölümüne yol açabildiğini bildiren Akar, hastalığın ilerlemesiyle dallarda uçtan geriye doğru kurumalar ve verimde düşüş görülebildiğini aktardı.

Hastalıklı Dallar Bahçeden Uzaklaştırılmalı

Mücadelede bahçe temizliği ve budamanın önemli olduğunu belirten Akar, hastalıklı tomurcuklar ile kanser yaraları bulunan dalların sağlıklı dokunun bulunduğu bölümden kesilerek bahçeden uzaklaştırılması gerektiğini kaydetti. Budamada kullanılan aletlerin de her işlem sonrasında dezenfekte edilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Yaprak Dökümü Dönemine Dikkat

Sonbahar ilaçlamasında yaprakların yüzde 75-80’inin döküldüğü dönemin esas alındığını belirten Akar, bahçedeki hastalığın durumuna göre bordo bulamacı veya uygun bakırlı preparatlarla koruyucu mücadele yapılması gerektiğini bildirdi.

Bordo bulamacının bakır sülfat ve kireç kullanılarak hazırlanan koruyucu bir karışım olduğunu ifade eden Akar, hazır ürünlerde kullanım dozunun doğru bilinmesinin önemini vurguladı.

Önceki yıllarda yoğun dal kurumaları, kanserli yaralar ve aşırı zamk akıntısı görülen bahçelerde mücadelenin ihmal edilmemesi gerektiğini belirten Akar, uygulamanın bütün dallara ulaşacak şekilde yapılmasının önem taşıdığını kaydetti.

HASTALIKLAR VE TANINMASI YAPRAK DELEN (ÇİL)

Yaprak, meyve ve genç dallarda zarar yapar. Yaprak üzerinde yağ lekesi şeklinde başlar. Zamanla kenarları kırmızımtırak orta kısımları ise koyu kahverengine dönüşür. Bu lekeli kısımlar dökülür, yaprak saçma ile delinmiş gibi bir hal alır. Meyve üzerinde de aynı şekilde lekeler oluşur. Hastalıktan zarar görmüş tomurcuklar ölür fakat dokununca dökülmezler. Bu hastalıktan zarar görmüş sürgünler üzerinde yuvarlak kahverengi kırmızı renkte lekeler oluşur. Genç sürgünlerde oluşan lekeler kısa sürede zamk çıkararak kanser yaralarına dönüşür. Bu hastalıktan dolayı % 20-60 verim kaybı olmaktadır.

BAKTERİYEL KANSER VE ZAMKLANMA

Yapraktaki lekeler küçük, yuvarlak ve şekilsizdir. Başlangıçta soluk yeşil yağ lekesi görünüşte sonra rengi açık kahve veya kirli beyaza dönüşmektedir. Zamanla lekeli kısımlar dökülür. Yapraklar delikli bir görünüm alır. Sürgünde oluşan lekeler kaldırılınca altındaki odun dokusunun ölmüş olduğu görülür. Mayıs-Haziran aylarında uçtan geriye doğru ölüm başlar. 2-3 yıl içinde ağaçlar çalılaşıp verimde düşüş olur.

Bu hastalıklara karşı mücadele kültürel önlemler ve kimyasal mücadele şeklinde yapılır.

1-KÜLTÜREL ÖNLEMLER Hasattan sonra hastalıklı tomurcukları bulunduran ve kanser yaraları bulunan dallar bulaşık kısmın alt tarafında sağlıklı bir dal üzerinden kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Budamada kullanılan aletler her seferinde % 10'luk sodyum hipoklorite (çamaşır suyu ) daldırılarak dezenfekte edilmelidir.

2-KİMYASAL MÜCADELE Sonbaharda yaprakların % 75'i döküldüğünde ilaçlı mücadele yapılır. Sürgün ve Dal yanıklığı ile bulaşık bahçelerde mutlaka % 3 lük Bordo Bulamacı kullanılmalıdır. Sadece Yaprak delen (Çil) hastalığı ile bulaşık bahçelerde ise Bakırlı Preparatlardan birisi veya Bordo Bulamacı ile ilaçlama yapılmalıdır.

% 3 lük BORDO BULAMACININ HAZIRLANMASI  

100 Lt ve 50 Lt lik (madeni olmayan) iki kaba ihtiyaç vardır. Küçük bir kapta 1,5 Kg sönmemiş kireç az su ile söndürülür.100 litrelik kabın içerisine süzülerek konur ve su ile 50 litreye tamamlanır. Kirecin içerisinden çıkan taş miktarı kadar kireç söndürülüp 100 litrelik kap içerisindeki kireçli suya ilave edilir. 50 litrelik plastik kap içerisine 3 Kg Göztaşı konarak eritilir. Göztaşılı su 100 litrelik kaptaki kireçli su üzerine yavaş yavaş dökülerek tahta sopa ile karıştırılır. Böylece 100 litrelik (%3 lük) Bordo Bulamacı hazırlanmış olur. Şayet sönmüş kireç kullanılacaksa göztaşı ile aynı miktar yani 3 Kg. kullanılmalıdır.

Kullanılacak alet 1 tonluk ise 30 Kg Göztaşı ve 15 Kg Sönmemiş kireç veya (30 kg sönmüş kireç) kullanılmalıdır.

​Hazırlanan Bordo Bulamacı süt mavisi bir renkte olmalıdır. Arzu edilen kalitede olup olmadığı kırmızı turnusol kağıdı veya passız çivi 4-5 dakika Bordo Bulamacı içinde tutularak anlaşılır. Kırmızı turnusol kâğıdı mavi renge dönerse veya çivi olduğu gibi çıkarsa Bordo Bulamacı iyi bir şekilde hazırlanmış demektir. Çivi kızıl renk alırsa bir miktar daha kireç söndürülerek ilave edilmelidir. Hazırlanmış fakat çeşitli sebeplerden kullanılmayan Bordo Bulamacının 10-15 gün muhafaza etmek için 100 litre Bordo bulamacına 200 gram şeker veya 1 litre yağı alınmış süt katılmalıdır.

İlaçlamalarda yüksek basınçlı motorlu pülverizatörler kullanılmalı bütün dallar ıslanacak şekilde ilaçlama yapılmalıdır. Rüzgarlı hava varsa, rüzgarı arkamıza almamız gerekir.

ÖNEMLİ NOT: Bordo bulamacı, patojenlere karşı esas toksik madde olan bakır iyonlarını içeren ve asit karakterli bakırın ph'sını nötürleştirerek, fitotoksik etkiyi gidermek amacıyla kireç katılarak kullanılan ve kolay hazırlanabilen koruyucu bir ilaçtır. Yani göztaşı (bakır sülfat % 98) ve kireç kullanarak hazırlanan bir karışımdır. Bordo bulamacı çok sayıda fungal ve bakteriyel hastalığa karşı kullanılan bir tarım ilacıdır. Özellikle sonbaharda hasattan sonra ve ilkbaharda çiçek gözleri uyanmadan önce kayısı ve diğer sert çekirdekli meyve ağaçlarında bordo bulamacı uygulandığında, ertesi yıl olabilecek potansiyel hastalıklara karşı etkili ve ekonomik bir mücadele yapılmış olunur. Sonbahar ve ilkbaharda bordo bulamacı kullanılmadan fungal ve bakteriyel hastalıklarla mücadelede tam başarıya ulaşmak mümkün değildir. Bordo bulamacı kullanıma hazır halde bayilerinde bulunabileceği gibi, göztaşı (bakır sülfat) ve kireç ile hazırlanıp kullanılması da mümkündür. Ancak hazır bordo bulamacı kullanılması halinde kullanma dozunun önceden iyi bilinmesi gerekir. Üreticilerimiz, bahçelerinde önceki yıllarda aşırı dal kurumaları, kanserli yaralar ve aşırı zamk akıntısı varsa 2-3 yılda bir kesinlikle  %'3 lük bordo bulamacı kullanması gerekir.