Kan Grubuyla Alakası Yok! Bilim İnsanları Açıkladı: Sinekler Neden Bazılarını Daha Çok Isırıyor?

Yaz akşamlarının vazgeçilmez kabusu olan sivrisinek ısırıkları, bazı insanlar için adeta kaçınılmaz hale geliyor. “Sivrisinekler hep beni buluyor” diyenler yalnız değil; çünkü bu durum artık bilimsel olarak açıklanabiliyor.

SIVRISINEKLER NEDEN HEP AYNI KIŞILERI ISIRIYOR? BILIMSEL ARAŞTIRMA KISIR DÖNGÜYÜ ORTAYA KOYDU

Yaz aylarının vazgeçilmez kabusu olan sivrisinek ısırıkları, bazı insanlar için adeta kaçınılmaz hale geliyor. "Sivrisinekler hep beni buluyor" diyenler yalnız değil; çünkü bu durum artık bilimsel olarak açıklanabiliyor. Güney Florida Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, stresli bireylerin sivrisinekler için adeta bir mıknatıs görevi gördüğünü ortaya koydu.

STRES HORMONU SIVRISINEKLERI ÇEKIYOR

"Proceedings of the Royal Society B" dergisinde yayımlanan çalışmada, zebra ispinozları üzerinde yapılan deneylerde stres hormonu kortikosteron seviyesi yüksek olan kuşların diğerlerine göre çok daha fazla ısırıldığı gözlemlendi. Araştırmacılara göre stres, vücudun yaydığı biyokimyasal sinyalleri değiştirerek sivrisinekler için daha cazip hale gelmenize neden oluyor.

BAĞIŞIKLIK SISTEMI ZAYIFLIYOR, HASTALIK RISKI ARTIYOR

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri ise stresin yalnızca sivrisinekleri cezbetmekle kalmayıp, bağışıklık sistemini de zayıflatması. Deneyde stresli kuşların sivrisinekler yoluyla bulaşan Batı Nil virüsüne karşı çok daha savunmasız olduğu tespit edildi. Bu durum, stresin hem sivrisinekleri çektiği hem de hastalıklara açık hale getirdiği tehlikeli bir kısır döngü yaratıyor.

SIVRISINEK POPÜLASYONUNU ARTIRIYOR OLABILIRSINIZ

Araştırma, stresli bireylerden kan emen sivrisineklerin normalden çok daha fazla yumurta bıraktığını da ortaya koydu. Bu da sivrisineklerin yalnızca sizi değil, çevrenizi de daha fazla tehdit etmesine neden olabilir.

NE YAPMALI?
Stresi yönetin: Zihinsel sağlığınız kadar fiziksel korunma için de önemli.

Klasik önlemleri ihmal etmeyin: Kovucu spreyler, koruyucu giysiler ve cibinlikler hâlâ en etkili yöntemler.

Seyahatlerde dikkatli olun: Sivrisinek kaynaklı hastalıkların yaygın olduğu bölgelerde ekstra önlem şart.

3 AŞAMALI AVLANMA TAKÖTİĞİ UYGULUYORLAR

Sadece dişi sivrisineklerin ısırdığı biliniyor ve bu canlılar, gelişmiş reseptörleri sayesinde kurbanlarını adeta askeri bir radar gibi 3 aşamada tespit ediyor:

Aşama 1 (Uzak Mesafe / Onlarca Metre): İsveçli bilim insanı Rickard Ignell’in araştırmalarına göre, temel tetikleyici karbondioksit. Sivrisinekler nefesle dışarı verdiğimiz karbondioksiti onlarca metre uzaktan algılayıp rotalarını bize çeviriyor.

Aşama 2 (Orta Mesafe / 10 Metre): Yaklaşık 10 metre mesafeye ulaştıklarında, karbondioksit kokusu ile kişiye özel vücut kokusu birleşiyor ve çekicilik katlanıyor.


Aşama 3 (Yakın Mesafe): İyice yaklaştıklarında ise son  karar mekanizması devreye giriyor: Vücut sıcaklığı ve nem oranı. Bu kriterlere uyan kişiler nihai hedef oluyor.

KAN GRUBU AÇIKLAMASI EZBER BOZDU,

Halk arasında en yaygın inanışlardan biri olan "Sivrisinekler sıfır (0) kan grubunu sever" ya da "Tatlı kanlıları ısırırlar" iddiası tamamen çöktü. Dr. Simard, sivrisineklerin kan grubuna, ten rengine, göz veya saç rengine göre tercih yaptığına dair hiçbir bilimsel temel bulunmadığını, bu konudaki eski araştırmaların yetersiz olduğunu vurguluyor. Asıl mesele, cildimizde yaşayan mikroorganizmaların (mikrobiyotanın) ürettiği moleküller. İnsan vücudu 300 ile 1000 arasında farklı kokulu bileşik salgılıyor.

Bilim insanı Rickard Ignell'in tehlikeli dang humması ve sarı humma virüslerini yayan Aedes aegypti türü sivrisineklerle yaptığı laboratuvar testlerinde çarpıcı bir detay keşfedildi: Sivrisinekler bu 1000 bileşikten sadece 27 tanesini algılayabiliyor ve bu özel karışımı takip ediyor.

En Büyük Çekim Merkezi: Mantar Alkolü (1-octen-3-ol) Araştırmada, sivrisineklerin en çok saldırdığı kişilerin cilt yağlarının parçalanmasıyla oluşan "1-octen-3-ol" (mantar alkolü) adlı bileşiği yüksek oranda salgıladığı 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca hazırlanmış aydınlatma tespit edildi. Bu bileşikteki en ufak bir artış bile sivrisinekleri birer mıknatıs gibi çekmeye yetiyor.

BİRA İÇMEK ÇEKİCİLİĞİ ARTIRIYOR

Sivrisineklerin iştahını kabartan bir diğer unsur ise tüketilen gıdalar, özellikle de alkol. Burkina Faso ve Hollanda'da yapılan bağımsız deneyler, alkol ve özellikle bira tüketiminin sıtma yayan Anopheles sivrisineklerini doğrudan cezbettiğini ortaya koydu.

Hollanda'da yapılan çalışmanın verilerine göre;
Son 24 saat içinde bira içmiş olan kişiler, içmeyenlere kıyasla sivrisineklere 1,35 kat daha çekici geliyor. Bunun nedeni; alkolün vücut sıcaklığını yükseltmesi, nefesle verilen karbondioksit miktarını artırması ve cilt kokusunu tamamen değiştirmesi.

SİVRİSİNEKLERDEN NASIL KORUNMAK GEREKİYOR?

İklim değişikliği nedeniyle bu araştırmalar artık sadece konfor değil, bir sağlık zorunluluğu. Özellikle tehlikeli Chikungunya virüsünü taşıyan Asya kaplan sivrisineği gibi istilacı türler her geçen gün yaşam alanlarını genişletiyor.

Uzmanlar, bu tehlikeli canlılardan korunmak için şu altın kuralları öneriyor:

-Vücudu tamamen kapatan, bol giysiler tercih edin (dar giysilerin üzerinden de ısırabilirler).

-Yataklarınızda mutlaka cibinlik ve açık alanlarda onaylı sinek kovucu spreyler kullanın.

-Sivrisineklerin yoğun olduğu dönemlerde ve akşam saatlerinde ağır yemeklerden ve alkol tüketiminden kaçının.