Denetimli Serbestlikte Yeni Dönem: Karakolda İmza Şartı Kalkıyor

Adalet Bakanlığı’nın geliştirdiği yeni sistemle denetimli serbestlikte dijital takip dönemi başlıyor. Yükümlüler artık biyometrik doğrulama ve GPS destekli sistemlerle izlenecek.

KARAKOLDA İMZA DÖNEMİ BİTİYOR  DİJİTAL TAKİP BAŞLIYOR!

Adalet Bakanlığı denetimli serbestlikte devrim niteliğinde bir sisteme geçiyor.  Artık karakola gidip imza atma zorunluluğu kalkıyor

Yeni Sistem (BİOSİS): Yükümlüler kendi telefonlarından biyometrik doğrulama (yüz tanıma/parmak izi) yapacak

GPS ile konumlar anlık izlenecek, kural ihlalinde sistem otomatik alarm verecek! 

Elektronik takip kapasitesi 3 bin kişiden 450 bin kişiye çıkıyor

Adalet Bakanlığı, denetimli serbestlik uygulamalarında kapsamlı bir değişiklik için harekete geçti. “Biyometrik İmza Yöntemi ile Takip Sistemi Projesi” (BİOSİS) kapsamında, yıllardır uygulanan karakolda imza verme yöntemi büyük ölçüde dijital sisteme taşınacak.

Yeni modelle birlikte yükümlülerin polis merkezine giderek imza verme zorunluluğunun azaltılması hedefleniyor. Sistem, GPS destekli konum takibi ve biyometrik kimlik doğrulama teknolojileriyle çalışacak.

YÜZ TANIMA VE PARMAK İZİ KULLANILACAK

Bakanlığın hazırladığı projede yüz tanıma, parmak izi, ses doğrulama ve mobil cihaz üzerinden kimlik kontrolü gibi yöntemler devreye alınacak. İhlal durumlarında ise sistemin otomatik uyarı vereceği belirtildi.

Yetkililer, yeni uygulamanın hem güvenlik hem de denetim süreçleri açısından daha hızlı ve etkin bir yapı sağlayacağını ifade ediyor.

450 BİN KİŞİ DİJİTAL TAKİPTE OLACAK
2025 faaliyet raporuna göre mevcut elektronik izleme sistemi aynı anda yaklaşık 3 bin kişiyi takip edebiliyor. Yeni altyapıyla bu kapasitenin yaklaşık 150 kat artırılarak 450 bine yakın kişinin dijital ortamda izlenmesi planlanıyor.

Projeyle birlikte saha personeli ihtiyacının azaltılması, emniyet birimlerinin iş yükünün hafifletilmesi ve denetim süreçlerinin tamamen dijital hale getirilmesi amaçlanıyor.

BİOSİS projesinin TÜRKSAT iş birliğiyle geliştirildiği ve ihale sürecine geldiği öğrenildi.

Kaynak - https://www.yenicaggazetesi.com/denetimli-serbestlikte-yeni-donem-karakolda-imza-sarti-kalkiyor-1034964h.htm

1. Mevcut Sistem: Karakolda İmza Nasıl Çalışıyor?

Türk ceza muhakemesi hukukunda adli kontrol, tutuklamanın alternatifi olarak CMK m.109 kapsamında düzenlenmiş bir koruma tedbiridir. Bu tedbir; şüpheli veya sanığın yargılama süresince kaçmasını, tanıklara baskı uygulamasını ya da delilleri karartmasını önlemeyi amaçlar.

CMK m.109/3-b kapsamındaki imza yükümlülüğü, adli kontrol tedbirlerinin en sık uygulanan türüdür. Bu yükümlülük kapsamında kişi, mahkeme veya sulh ceza hâkimliğinin belirlediği gün ve saatlerde — genellikle haftada bir veya birkaç kez — ikamet ettiği yere en yakın polis merkezi amirliğine ya da jandarma karakoluna giderek imzasını atmak zorundadır.

Hukuki tabloya bakıldığında: Adli kontrol süreleri, sulh ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda en fazla 2 yıl (zorunlu hâllerde 1 yıl uzatılabilir), ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda ise en fazla 3 yıldır. Terör suçlarında bu süre 7 yıla kadar çıkabilmektedir. Söz konusu dönem boyunca yükümlü, haftanın belirli günlerinde fiziken karakola gitmek zorunda kalmaktadır.

Hukuki tabloya bakıldığında: Adli kontrol süreleri, sulh ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda en fazla 2 yıl (zorunlu hâllerde 1 yıl uzatılabilir), ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda ise en fazla 3 yıldır. Terör suçlarında bu süre 7 yıla kadar çıkabilmektedir. Söz konusu dönem boyunca yükümlü, haftanın belirli günlerinde fiziken karakola gitmek zorunda kalmaktadır.

2. BİOSİS Nedir ve Nasıl Çalışacak?

Biyometrik İmza Yöntemi ile Takip Sistemi Projesi (BİOSİS), Adalet Bakanlığı’nın Adalet İstatistikleri 2025 Faaliyet Raporu’nda kamuoyuyla paylaştığı ve halihazırda ihale aşamasına gelmiş olan dijital denetim sistemidir. TÜRKSAT ile iş birliği içinde geliştirilen projenin temel bileşenleri şunlardır:

3. Yükümlüler Açısından Ne Değişecek?izlenecek.

4. Hukuki Çerçeve: CMK m.109 ve Mevcut Adli Kontrol Rejimi

BİOSİS’i anlamlandırabilmek için mevcut hukuki rejimi doğru okumak gerekiyor.

4.1 Adli Kontrol Nedir? (CMK m.109)

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 109. maddesi, tutuklamanın uygulanamadığı ya da orantısız kalacağı durumlarda şüpheli veya sanık hakkında uygulanabilecek bir dizi yükümlülüğü sıralamaktadır. Bunların en yaygını m.109/3-b: belirli aralıklarla belirlenen mercilere imza yükümlülüğüdür.

BİOSİS, mevcut kanun metninde ayrıca sayılan m.109/3-j: “Elektronik kelepçe gibi bir araçla sürekli takibine izin vermek” yükümlülüğünün genişletilmiş, yaygınlaştırılmış ve daha teknolojik bir versiyonunu hayata geçirmeyi amaçlamaktadır.

4.3 İmza Yükümlülüğünü İhlal Etmenin Hukuki Sonuçları
Mevcut sistemde imza yükümlülüğünü haklı bir mazeret olmaksızın ihlal eden yükümlü hakkında şu sonuçlar doğabilir:

CMK m.112 kapsamında adli kontrolün kaldırılarak tutuklama kararı verilebilir

Denetimli Serbestlik Yönetmeliği’nin 41/4. maddesi kapsamında ihlalin hukuki sonuçları uygulanır

Karakolda imzaya gitme adli kontrolünde geçen süre, hapis cezasından mahsup edilmez (TCK m.63 uygulanmaz)

Karakolda imzaya gitme koruma tedbiri değil, adli kontrol tedbiridir; bu nedenle CMK m.141-143 kapsamındaki devletin sorumluluğu hükümleri doğrudan uygulanamaz

BİOSİS ile İhlal Tespiti Otomatikleşiyor: Mevcut sistemde “karakola gitmeyi unutmak” bazen göz ardı edilebiliyordu. BİOSİS’te sistem anlık alarm ürettiğinden, her teknik aksama veya bildirime zamanında yanıt verilememesi otomatik ihlal kaydı oluşturabilecek. Bu yeni bir hukuki risk alanı yaratmaktadır.

5. Temel Hak Riskleri ve Hukuki Tartışmalar
BİOSİS, mevcut sistemin ağırlıklarından bazılarını hafifleterken yeni hukuki sorular da doğurmaktadır.

5.1 KVKK ve Biyometrik Veri

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, parmak izi ve yüz tanıma verilerini “özel nitelikli kişisel veri” olarak tanımlamakta ve bunların işlenmesi için ilgilinin açık rızasını ya da kanunda yer alan istisnai hallerin varlığını aramaktadır. Adli kontrol yükümlüsünün söz konusu verileri sisteme aktarmak zorunda kalması; rıza koşulunun nasıl karşılanacağı, verilerin ne kadar süre saklanacağı ve kimlerle paylaşılacağı sorularını gündeme taşımaktadır. BİOSİS’in yasal dayanağının güçlendirilerek bu soruları açıkça yanıtlaması gerekmektedir.

5.2 AİHM İçtihadı ve Özel Hayata Saygı Hakkı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, elektronik izleme uygulamalarının AİHS m.8 (özel ve aile hayatına saygı hakkı) kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini çeşitli kararlarında ortaya koymuştur. AİHM’e göre bu tür izleme önlemlerinin hukuki dayanağının açık, öngörülebilir ve orantılı olması şarttır. Sürekli GPS ve biyometrik izlemenin bu standartta meşrulaştırılabilmesi için CMK’de doğrudan bir düzenleme bulunması ya da mevcut m.109/3-j hükmünün bu uygulamayı kapsayacak biçimde yorumlanması gerekmektedir.

5.3 “Daha Hafif mi, Daha Ağır mı?” Tartışması

Bakanlık BİOSİS’i “daha az kısıtlayıcı” olarak sunuyor. Ancak hukuki perspektiften değerlendirildiğinde bu nitelendirme tartışmalıdır. Haftada bir karakola gidip imza atmak; konum ve biyometrik verilerle 7/24 sürekli takiple kıyaslandığında, kişinin üzerindeki bilgi yükü ve gözetim yoğunluğu açısından BİOSİS çok daha kapsamlı bir müdahale oluşturmaktadır. “Daha az kısıtlayıcı” tanımlaması yalnızca fiziki seyahat boyutunda geçerlidir.

6. Şu An İmza Yükümlüsü Olanları Ne Bekliyor?

BİOSİS Devreye Girdiğinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

1- Sisteme kayıtlı akıllı cihazın şarj durumunu ve internet bağlantısını sürekli sağlıklı tutun

2- Bildirim geldiğinde belirlenen süre içinde yanıt vermeyi ihmal etmeyin — teknik gecikmeler ihlal kaydı oluşturabilir

3- Cihaz kaybolursa, bozulursa veya değiştirilirse derhal Denetimli Serbestlik Müdürlüğü’ne bildirin

4- Kısıtlı bölgelere girmemeniz gerekiyorsa GPS alarmı devreye girmeden önce bu bölgelerin sınırlarını net biçimde öğrenin

5- Biyometrik verilerinizin nasıl işlendiği, kimlerle paylaşıldığı ve ne süreyle saklandığına ilişkin bilgi edinme hakkınızı kullanın

6- Herhangi bir teknik arıza veya ihlal kaydı oluşması durumunda derhal avukatınızla iletişime geçin

7. Adli Kontrol İmza Yükümlülüğü Hakkında Temel Hukuki Hatırlatmalar

İmza Yükümlülüğüne İtiraz Hakkı

CMK m.111/2 gereğince adli kontrol kararına karşı 7 gün içinde itiraz yoluna başvurulabilir. Kararı veren merciye verilecek dilekçe ya da tutanağa geçirilecek beyanla itiraz yapılır.

Yükümlülüğün Değiştirilmesi veya Kaldırılması

CMK m.111 kapsamında yükümlülük koşullarının değiştirilmesini (örn. imza günü değişikliği) veya tamamen kaldırılmasını mahkemeden talep etmek mümkündür. Cumhuriyet Savcısı’nın görüşü alındıktan sonra mahkeme 5 gün içinde karar verir.

Mahsup Edilmez — Önemli Uyarı

Karakola imzaya gitme adli kontrolünde geçen süreler, kişinin nihayetinde hapis cezasına mahkum edilmesi halinde bu cezadan mahsup edilmez (TCK m.63 uygulanmaz). Yükümlülüğün süresi boyunca kişisel özgürlük kısıtlanmadığından mahsup hükmü devreye girmemektedir.

AYM’nin 7 Yıl Kararı — Süre Hesabı

AYM’nin Aralık 2025 tarihli Veysel Kuşçu kararı uyarınca, terör suçları kapsamındaki 7 yıllık azami sürenin hesabında yalnızca ilk derece yargılaması değil; istinaf ve temyiz aşamaları da dahil edilir. Süre dolduğunda tedbir kendiliğinden sona erer.

Kaynak - https://sanalhukuk.org/2026/04/23/karakolda-imza-donemi-bitiyor-biosis-ile-adli-kontrol-dijitale-tasiniyor/