Prof. Dr. Yasemin Açık: “Tütün ve Nikotin Ürünleri Gençlere ‘Masum’ Gösteriliyor” 

Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, tütün ve nikotin ürünlerinin aroma, dikkat çekici ambalaj ve dijital pazarlama yöntemleriyle özellikle gençlere daha kabul edilebilir gösterildiğine dikkat çekti.

3-7 Haziran tarihlerinde Elazığ’da Uluslararası Katılımlı Ulusal Tütün Kontrolü Kongresi’ni düzenleyeceklerini hatırlatan Prof. Dr. Açık, “Gençleri tütün ve yeni nesil nikotin ürünlerinin yarattığı bağımlılıktan döngüsünden korumak zorundayız. Kongremizde bu konuyu da veriler, bilimsel kanıtlar ve politika önerileriyle ele alacağız” dedi.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre dünya genelinde 13-15 yaş aralığındaki çocukların 40 milyonu tütün, 15 milyonu ise elektronik sigara kullanıyor. Üstelik bu yaş grubunda elektronik sigara kullanma olasılığı, yetişkinlere göre ortalama dokuz kat daha yüksek. DSÖ, tütün ve nikotin endüstrilerinin gençleri bağımlılık döngüsünün içine çekmek için ürünlerini bilinçli olarak tasarladığına dikkat çekerek, 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü’nün bu yıl temasını, ‘Çekiciliğin maskesini düşürmek: Tütün ve nikotin bağımlılığıyla mücadele’ olarak açıkladı. Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, çocukların ve gençlerin etrafını saran tehlikeye dikkat çekti. Prof. Dr. Açık ayrıca, 3-7 Haziran’da Elazığ’da düzenlenecek Uluslararası Katılımlı Ulusal Tütün Kontrolü Kongresi hakkında da bilgi verdi.

“Gençleri suçlamadan, tütün gerçeklerini anlatmalıyız”

Prof. Dr. Yasemin Açık, yeni nesil nikotin ürünlerinin özellikle gençler açısından risk oluşturduğunu belirterek, “Bugün gençlerin karşısına yalnızca klasik sigara çıkmıyor. Elektronik sigara, aromalar, dikkat çekici ambalajlar ve sosyal medya içerikleriyle bu ürünler çoğu zaman daha hafif, masum ya da kabul edilebilir gösteriliyor. Oysa tehlike değişmiyor. Bu süreçte gençleri suçlayan değil, onları doğru bilgiyle güçlendiren bir yaklaşım geliştirmeli; bu ürünlerin nasıl pazarlandığını, bağımlılığın nasıl oluştuğunu ve dijital mecralarda nasıl normalleştirildiğini açıkça anlatmalıyız. Çocukların ve gençlerin tütün ve nikotin ürünleriyle hiç tanışmaması, tütün kontrolünün yeni dönemindeki en önemli hedeflerden biri olmalı” dedi.

“Tütünle mücadele için bir araya geleceğiz”

Elazığ’da düzenlenecek Uluslararası Katılımlı Ulusal Tütün Kontrolü Kongresi’nin, tütünle mücadelede gelinen aşamayı değerlendirmek için önemli bir buluşma olacağını belirten Prof. Dr. Açık şunları söyledi; “Her yıl yaklaşık 8 milyon insanın hayatını kaybetmesine neden olan tütün ve nikotin ürünlerindeki çeşitlenme, agresif pazarlama stratejileri, çocuklar ve gençler arasında artan kullanım ve uygulamada yaşanan zafiyetler, güçlü bir bilimsel platformun yeniden oluşturulmasını zorunlu kılıyor. Biz de bu süreci kamu, akademi, sağlık camiası ve sivil toplumla birlikte değerlendireceğiz.”

Türkiye’de Her 10 Yetişkinden 3’ü Sigara İçiyor

OECD’nin Health at a Glance 2025 raporu, Türkiye’de tütün kullanımının hâlâ ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu ortaya koydu. Rapora göre Türkiye’de 15 yaş ve üzeri nüfusta günlük sigara içme oranı yüzde 28,3’e ulaştı. Bu oran, OECD ortalaması olan yüzde 14,8’in neredeyse iki katı.

Erkeklerde Oran Yüzde 41’i Aştı

OECD verilerine göre Türkiye’de erkeklerin yüzde 41,3’ü günlük olarak sigara veya tütün ürünü kullanıyor. Kadınlarda ise bu oran yüzde 15,5 olarak kaydedildi.

Türkiye, bu tabloyla OECD ülkeleri arasında günlük sigara kullanımının en yüksek görüldüğü ülkelerden biri oldu.

Sigara Ölümcül Hastalıklarla Bağlantılı

OECD raporunda tütün kullanımının kanser, kalp-damar hastalıkları ve solunum yolu hastalıkları başta olmak üzere çok sayıda ciddi hastalıkla ilişkili olduğu belirtildi.

Rapora göre tütün kullanımı, 2022 yılınd a OECD ülkelerinde yaklaşık 1,25 milyon yetişkin ölümünden sorumlu oldu.

Sigara Azalıyor, Elektronik Sigara Artıyor

OECD raporunda son 10 yılda birçok ülkede klasik sigara kullanımının azaldığı, buna karşılık elektronik sigara kullanımının arttığı vurgulandı.

2016-2023 döneminde OECD ülkelerinde düzenli elektronik sigara kullanımı ortalama yüzde 3’ten yüzde 6’ya çıktı. Yeni Zelanda’da bu oran yüzde 14’e, Estonya’da ise yüzde 12’ye ulaştı.

Türkiye’de Elektronik Sigara Satışı Yasak

OECD’ye göre Türkiye, elektronik sigara konusunda daha sınırlayıcı politika izleyen ülkeler arasında yer alıyor. Raporda Türkiye’de elektronik sigara ithalatı ve satışının yasak olduğu belirtildi.

Buna rağmen kaçak ürünler, internet üzerinden satış girişimleri ve sosyal medya tanıtımları gençler açısından yeni bir risk alanı oluşturuyor.

Prof. Dr. Açık: Gençleri Hedef Alan Nikotin Pazarı Büyüyor

Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, OECD verilerinin Türkiye açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti.

Prof. Dr. Açık, klasik sigaranın yanı sıra elektronik sigara, ısıtılmış tütün ürünleri, aromalı nikotin ürünleri ve sosyal medya üzerinden pazarlanan yeni bağımlılık araçlarının gençler için önemli risk oluşturduğunu ifade etti.

Açık, “Bu ürünlerin ‘zararsız’ ya da ‘daha masum’ gibi gösterilmesi halk sağlığı açısından son derece tehlikelidir. Türkiye, Dumansız Hava Sahası gibi önemli kazanımlar elde etti ancak bugün yeni nesil nikotin ürünleriyle mücadelede daha güçlü bir döneme ihtiyaç var” değerlendirmesinde bulundu.

“Denetim, Eğitim ve Bırakma Desteği Birlikte Güçlendirilmeli”

Prof. Dr. Yasemin Açık, tütünle mücadelede yalnızca yasaklayıcı tedbirlerin yeterli olmadığını, eğitim, denetim ve sigara bırakma desteklerinin birlikte güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Açık, okullarda nikotin bağımlılığına karşı yaşa uygun eğitimlerin artırılması, dijital mecralarda gençleri hedef alan tanıtımların yakından izlenmesi, kaçak elektronik sigara ve nikotin ürünlerine karşı denetimlerin sıklaştırılması gerektiğini belirtti.

Sigara bırakma polikliniklerine erişimin kolaylaştırılması gerektiğini de vurgulayan Açık, “Tütünle mücadele yalnızca bireysel tercih meselesi değildir. Bu mücadele çocuklarımızı, gençlerimizi ve toplum sağlığını koruma mücadelesidir” ifadelerini kullandı.

Türkiye İçin Yeni Mücadele Dönemi

OECD verileri, Türkiye’de tütünle mücadelenin klasik sigara ile sınırlı kalmaması gerektiğini gösteriyor. Yeni nesil nikotin ürünleri, kaçak satış kanalları ve gençlere yönelik dijital tanıtımlar, bağımlılık pazarının yeni yüzü olarak öne çıkıyor.

Uzmanlara göre kapalı alan denetimlerinin artırılması, gençlere yönelik koruyucu eğitimlerin güçlendirilmesi, sigara bırakma hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve kaçak nikotin ürünleriyle etkin mücadele yeni dönemin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.

Görsel Kaynak -  tibbiyebulteni.com